Marktmacht oliestaten verkleind door innovatie en schalieolie

Het marktaandeel van olieproducenten uit het Midden-Oosten groeit. Toch worden de prijzen niet langer door de Opec bepaald.

Onlangs sloten veertien leden van de Opec (de Organisatie van olie-exporterende landen) een akkoord over verlaging van de olieproductie. Er werd afgesproken om de productie in de toekomst  met maximaal 740.000 vaten per dag te verlagen. Dit moet zorgen voor een dalend aanbod en dus stijgende prijzen. Echter, pas in november nemen de olieministers een besluit over welk land hoeveel gaat verminderen. En die verdeling is tot nu toe steeds het struikelblok voor eerdere pogingen tot een akkoord.

De eerdere beslissing van de Opec om de kranen vol open te zetten heeft er mede voor gezorgd dat de olieprijzen twee jaar lang laag waren, met als gevolg een faillissement van sommige ‘schalieboeren’. Voor anderen betekenden de lage prijzen echter een efficiëntere en goedkopere manier van werken. Dit laatste geldt ook voor de olie-industrie als geheel. Zo wordt het boorproces slimmer en goedkoper door het gebruik van sensoren in boorkoppen, en door gebruik te maken van gestandaardiseerde onderdelen worden boorinstallaties soms drie keer zo goedkoop. Ook kan er meer olie uit bestaande velden worden gehaald door het injecteren van vloeistoffen.

Deze veranderingen zorgen er voor dat het aanbod van goedkope olie waarschijnlijk blijft, maar ook dat de strategie van de Opec om de concurrentie, die een hogere kostprijs heeft, uit de markt te drukken is mislukt.

Er is niet alleen geïnnoveerd, maar ook grof bezuinigd. Er wordt niet gezocht naar nieuwe olievelden en nu nog onrendabele productie is gestopt. Door de bezuinigingen kan er op de middellange termijn weer een tekort aan olie ontstaan, als de vraag blijft stijgen met als gevolg dat de oliesjeiks weer hard nodig zijn. Reden te meer voor analisten en het Internationaal Energieagentschap om te waarschuwen de oliesjeiks niet zomaar af te schrijven.

De vele schalieolie- en gasbedrijven in de Verenigde Staten zijn blij met het nieuwe Opec-akkoord. Voor deze bedrijven betekent een stijgende olieprijs dat de winning van olie en gas nog rendabeler wordt. Een hogere olieprijs wordt waarschijnlijk direct vertaald in een hoger productieniveau. De kleinere ‘schalieboeren’ zijn flexibeler dan de grote oliemultinationals als Shell, Exxon, BP en Chevron. Bij een prijs van $45 of $50 kunnen de kleinere bedrijven al olie winnen en soms zelfs al bij $40, waar de multinationals wachten op een structureel hogere olieprijs van minimaal $60 voordat zij gaan investeren in nieuwe olieproductie.

Bron: FD