Door zwaardere buien zal iedere Nederlander water moeten opvangen

De modellen van het KNMI voorspellen alleen maar zwaardere buien. Gemiddeld wordt het misschien droger, maar juist die buien waarbij tientallen millimeters water per uur naar beneden komen zijn belangrijk om rekening mee te houden. Bij een flinke wolkbreuk kan al snel zo’n 110 mm per uur vallen. Het zijn buien waarbij het terras blank komt te staan. Komen zulke waterhozen nu nog maar enkele keren per jaar voor, dat gaat de komende tijd veel vaker gebeuren. Nu komt het aan op verantwoordelijkheid nemen, maar zie dat maar eens te verkopen aan de Nederlander. Die wil weten of het ‘m centen oplevert. Maar dat doet ‘regenwater netjes in je eigen tuin opvangen’ niet. Althans… Nog niet. André Pes, afwateringsspecialist bij ACO, ziet dat anders. “Er zal een generatie overheen gaan, maar dan is het heel normaal de tuin zo te hebben aangelegd, dat er zoveel mogelijk regenwater in wordt opgevangen. Wie daar nu al in investeert, kan het straks als pluspunt gebruiken bij de verkoop van zijn huis.” Want regenwater opvangen, daar zullen we in de toekomst niet onderuit komen.

 Zondvloed
“Het is een verhaal waar wij al lang op hameren”, zegt Pes. “Onverschillige Nederlanders denken ‘na mij de zondvloed’. Maar wie niet oppast, krijgt nu al heel snel een zondvloed over zich heen. Als het hele blok huizen het regenwater maar gewoon, huppekee, in één keer de tuin uit werkt, staat bij een zware bui de hele straat in de kortste keren blank. En dan heeft de gemeente het zeker gedaan?” Nee dus, de gemeente heeft het niet gedaan. Al in 2008 is in de Waterwet vastgelegd dat iedereen verantwoordelijk is voor de afvoer van hemelwater op zijn eigen perceel. Dat betekent het overtollige water bergen of in de aarde laten zakken; in vaktermen afkoppeling genoemd. Lozen op het gemeentelijk riool is niet de bedoeling en veel gemeenteriolen zijn daar ook niet op berekend. Alleen in gemeenten waar het grondwaterpeil heel hoog is en de bodem uit klei bestaat, neemt de gemeente de verantwoordelijkheid over. In alle andere gebieden is de afvoer aan de perceeleigenaar.

Korting op de rioolwaterlasten
Volgens stichting RIONED, de overkoepelende organisatie voor gemeentelijke rioolbedrijven, dragen particulieren een verwaarloosbaar klein aandeel bij aan de afkoppeling van regenwater. In de ons omringende landen is dat wel anders. Zo krijgt iemand met bouwplannen in Vlaanderen simpelweg geen vergunning als er niet een oplossing voor het regenwater is. En in Duitsland is het niet eens zozeer wetgeving, maar vooral gewoonte. Bovendien krijg je daar als incentive een korting op de rioolwaterlasten.

Twee derde tuin verhard
Het toegenomen percentage verhard oppervlak speelt een belangrijke en negatieve rol in de discussie over het afvoeren van water. “Twintig jaar geleden was er een soort gouden standaard voor tuinen: één derde groen, één derde gras en één derde verhard, met grind of iets dergelijks. Dat is helemaal verschoven: inmiddels is twee derde verhard. Niets mis met die trend, maar het zorgt er wel voor dat er nog meer regenwater tegelijk afgevoerd moet worden. Door tegels zakt immers niets de grond in.” Daar komt bij dat de tegels in de tuin, conform de wens van de consument, steeds groter worden. “En hoe groter de tegel, hoe minder voeg er is om water door weg te laten lopen. Of, wat ook steeds vaker gebeurt: de voegen worden afgedicht, zodat er geen onkruid meer kan groeien. En dus ook geen water meer door weg kan zakken.”

 Voorbereid op de toekomst
Als de tuin op zo’n manier verhard is, moet het regenwater kunstmatig worden afgevoerd. In harde kleigrond is een grote ingegraven opvangbak eigenlijk nog de enige oplossing. Dat water kan dan weer gebruikt worden voor het besproeien van de planten die meestal op het terras staan. Maar voor tuinen op zandgrond is de infiltratiebox een oplossing. Die vangt het water op en laat het langzaam doorsijpelen naar de aarde. Pes: “Je moet er wat voor over hebben, maar dan heb je wel een systeem waarmee je je verantwoordelijkheid neemt en voorbereid bent op de toekomst.” Andre Pes geeft een aantal praktische tips bij de aanleg van een ‘watervriendelijke‘ tuin:
1)      Betegel je tuin niet volledig, maar reserveer ruimte voor beplanting;
2)      Overweeg een kleiner formaat bestrating bij de aanleg van een tuin, zodat de afvoer via de voegen sneller kan plaatsvinden;
3)      Dicht voegen tussen de bestrating niet af waardoor het water niet kan weglopen;
4)      Een groene tuin hoeft niet per definitie meer onderhoud te vergen, als je hem maar slim inricht. Draag zelf zorg voor infiltratie van overtollig regenwater in je tuin; zo voorkom je onnodige belasting van het riool;
5)      Maak je tuin regenbestendig. Het zorgt niet alleen voor minder wateroverlast, het vergroot ook de biodiversiteit en de aantrekkelijkheid van je tuin.
6)      Sla regenwater op, voor hergebruik in bijvoorbeeld drogere periodes.

 Enkele feiten op een rij:
•          In Nederland is ruim 7 procent van het landoppervlak versteend. Daarmee is het, na  Malta, het meest ‘versteende’ land van Europa, ver boven het Europees gemiddelde van een kleine 2 procent. (Bron: OneWorld)
•          De ondergang van groene tuinen heeft, naast de slechte afvoer van regenwater, ook nog  een ander negatief effect: de temperatuur stijgt. Den Haag is door de hoge ‘tegeldichtheid’ de heetste stad van Nederland. Letterlijk. Terwijl de ligging aan zee juist voor verkoeling zou moeten zorgen. (Bron: OneWorld)
•          68% van de Nederlanders is zich ervan bewust dat extreem weer vaker voor zal gaan komen. 17% van hen treft ook daadwerkelijk maatregelen: verbeteren van de afwatering in de tuin, vergroenen van de tuin (minder tegels), regentonnen en plantenbakken zijn veel voorkomende ingrepen. Helaas is regenwater benutting nog niet heel populair. (Bron: Onderzoek NCDO)